Bốn tín hiệu báo hiệu một nhịp giảm của Bitcoin: FOMC, chiến tranh Trung Đông, ETF và TD Sequential
Lê Vĩnh
Ba lần chạm $65,000, ba lần bị hất ngược. Bitcoin như một võ sĩ luyện tập trước gương, thấy bóng mình nhưng không thể đấm xuyên kính. Đêm thứ Tư vừa qua, Cục Dự trữ Liên bang giữ nguyên lãi suất – một kết quả được không ít người gọi là “khá ôn hoà”. Nhưng lịch sử các kỳ họp gần đây cho thấy, bất kể kết quả là gì, giá Bitcoin hầu như luôn điều chỉnh sau đó. Và lần này, cơn gió ngược đến từ nhiều hướng: Iran bắn tàu dầu dưới hộ tống Mỹ ở eo Hormuz, Mỹ chuẩn bị tấn công các cơ sở năng lượng của Iran, dòng tiền ETF vừa đảo ngược thành rút ròng, và chỉ báo kỹ thuật TD Sequential đã nháy đèn đỏ trên khung 3 ngày. Thất bại hôm nay, bài học mai. Nhưng khi có bốn tín hiệu xếp hàng cùng một lúc, người ta bắt đầu đặt câu hỏi: liệu đây chỉ là một nhịp giảm tiếp theo, hay là khởi đầu của một đợt điều chỉnh sâu hơn?
Bối cảnh vĩ mô trở nên tồi tệ nhanh hơn những gì bảng giá phản ánh. Hãy bắt đầu từ phiên họp của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang hôm thứ Tư. Lãi suất được giữ nguyên hiện trạng, một lựa chọn được xem là “dovish” nếu so với kịch bản tăng thêm 25 điểm. Nhưng những người lâu năm trong crypto đã quen với việc FOMC trở thành một cái bẫy tâm lý. Cú giảm 3,000 USD trong vài ngày qua khớp với mô-típ đã lặp lại suốt nhiều năm: bài phát biểu của Fed kết thúc là risk-on bị bán tháo, bất kể nội dung nói gì. Thứ Sáu, Bitcoin lao về $62,400, mức thấp nhất trong hai tuần. Có thể lập luận rằng nhịp điều chỉnh bắt buộc đó đã được thị trường “định giá trước”. Nhưng khi xung đột Trung Đông leo thang trong 24 giờ qua, câu chuyện lại mang một màu sắc khác. Một cuộc tấn công vào tàu chở dầu dưới sự hộ tống của hải quân Mỹ không còn là một tin nhỏ. Wall Street Journal dẫn nguồn tin nói rằng Tổng thống Trump đã ra lệnh không kích mới nhằm buộc Iran phải đầu hàng. CBS News thì cho biết Mỹ sẽ nhắm vào các cơ sở năng lượng của Iran ngay từ cuối tuần này. Dầu thô có thể tăng vọt, lạm phát kỳ vọng sẽ được nạp thêm năng lượng, và Bitcoin – một tài sản được gắn mác “rủi ro” – thường là thứ hứng chịu trước nhất. Trong những lúc như thế này, tôi nhớ lại lời một người anh trong cộng đồng từng nói: tiền của bạn không biến mất, nó chỉ chuyển chỗ. Lạc lối rồi mới thấy đường, nhưng không phải ai cũng còn đường để thấy khi chiến tranh nổ ra.
Nhân nói về chiến tranh, tôi nhớ đến một nghịch lý: cứ mỗi lần căng thẳng địa chính trị leo thang, các nhà đầu tư lại đổ xô vào stablecoin như một nơi trú ẩn. Nhưng đồng stablecoin lớn nhất thị trường, USDT, lại chưa từng có một cuộc kiểm toán độc lập thực sự nào được công bố. Trong khi đó, cơ quan quản lý Mỹ vẫn có thể gây áp lực lên bất kỳ tổ chức phát hành nào chỉ bằng một cú điện thoại. Tôi không muốn lên án bất kỳ ai, nhưng tôi tự hỏi: khi thế giới hỗn loạn, liệu một đồng tiền được bảo chứng bằng “niềm tin” có an toàn hơn một đồng tiền doanh nghiệp? Có lẽ chúng ta sẽ phải trả lời câu hỏi đó sớm hơn nghĩ.
Nhìn vào kỹ thuật, trước khi bàn đến TD Sequential, tôi muốn dừng lại ở vùng $65,000. Vùng giá này đã ba lần từ chối đà tăng của bitcoin trong suốt bảy ngày qua. Điều mà nhiều người bỏ qua là mật độ hợp đồng phái sinh được tích lũy quanh đây. Mỗi lần giá chạm tới, một lớp thanh khoản dày lại được quét sạch, kéo theo một nhịp điều chỉnh nhanh. Ba lần thất bại ở cùng một mức không chỉ là một sự trùng hợp; nó cho thấy áp lực bán tại vùng này đến từ những bàn tay lớn, không phải từ các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Trên biểu đồ, khối lượng bán ở cả ba nhịp chạm đều cao hơn hẳn khối lượng của nhịp tăng trước đó. Kỹ thuật gọi đó là “kháng cự nhiều lần”; còn theo cách tôi quan sát hành vi đám đông trong nhiều năm, đó chính là dấu hiệu của một niềm tin đang cạn kiệt. Ai đó có thể nói rằng $62,400 là một mức hỗ trợ tốt. Có thể. Nhưng tôi đã từng thấy những hỗ trợ tốt bị phá vỡ trong một đêm, và chỉ cần một thanh khoản mỏng manh là giá có thể tuột thêm một tầng nữa.
Quay trở lại các quỹ ETF Bitcoin giao ngay. Trước đó, các quỹ này vừa có một chuỗi ba tuần hút ròng với hơn $200 triệu đổ vào, khiến không ít người tin rằng dòng tiền Phố Wall đang quay trở lại. Tuần vừa rồi, cán cân đảo ngược: $61,53 triệu rút ròng. Con số tự thân nó không đáng sợ, nhưng nếu nhìn vào cấu trúc dòng tiền trong tuần, câu chuyện trở nên rõ ràng hơn. Thứ Năm vẫn còn $233 triệu hút vào, tưởng như một ngày kỷ lục. Rồi Thứ Sáu, $265 triệu bị rút ra, xoá sạch toàn bộ dòng vốn của ngày hôm trước, và kéo số dư cuối tuần về mức âm. Tôi từng nghĩ ETF là cây cầu đưa Bitcoin đến gần hơn với các tổ chức tài chính lớn, một bước tiến tất yếu trên con đường chấp nhận của chính Bitcoin như một tài sản kỹ thuật số. Năm 2017, tôi 19 tuổi, dùng 500 euro trong số tiền tiết kiệm ít ỏi để mua ETH, rồi tình cờ tham gia ICO Status với 0.5 ETH chỉ vì tôi tin vào sứ mệnh tạo ra một mạng xã hội không bị kiểm duyệt. Hai tháng sau, số ETH đó tăng gấp sáu lần, và tôi bán một nửa với 600 euro. Lần đầu tiên trong đời tôi học được rằng blockchain có thể thay đổi số phận tài chính của một cá nhân. Nhưng bây giờ, nhìn vào $265 triệu bị rút ra trong một ngày, tôi nhìn thấy một bức tranh trớ trêu hơn: ETF đã biến Bitcoin thành một cổ phiếu công nghệ khác trên Phố Wall. Các quỹ không mua Bitcoin vì triết lý phi tập trung; họ mua vì nó đem lại alpha. Khi danh mục của họ cần thanh khoản, họ bán, mà hoàn toàn không cần biết bạn nắm giữ vì lý do gì. Thất bại hôm nay, bài học mai. Đừng gắn định giá của một mạng lưới tiền tệ vào hành vi của những bàn tay không có lòng trung thành.
Câu chuyện rút vốn ETF cũng gợi cho tôi nhớ đến mùa hè DeFi 2020. Hồi đó tôi đang farm lợi nhuận trên Yearn Finance với 5 ETH kiếm được từ lần ICO trước. Tò mò, tôi liên tục chuyển pool mỗi tuần. Cuối năm, một pool yVault bị hack và tôi mất 0.8 ETH. Thất vọng, nhưng chính cú ngã đó dạy tôi rằng không có gì là an toàn tuyệt đối. Cũng như không có dòng tiền nào là “khôn ngoan” mãi mãi. Có những người bạn của tôi trong cộng đồng Telegram “Crypto Art Paris” từng nghĩ rằng việc nắm giữ một quỹ ETF uy tín sẽ giúp họ tránh được rủi ro sàn giao dịch sụp đổ. Điều đó đúng cho đến khi họ thức dậy và thấy quỹ này đang rút tiền mạnh tay vì một lý do vĩ mô nào đó. Rủi ro không biến mất, nó chỉ dịch chuyển từ nơi này sang nơi khác.
Còn về chỉ báo kỹ thuật, Ali Martinez cảnh báo TD Sequential đã phát tín hiệu bán trên khung 3 ngày. TD Sequential là công cụ được nhiều nhà giao dịch dùng để xác định xem một tài sản có khả năng sắp đảo chiều hay không. Tín hiệu này xuất hiện đúng vào lúc tháng 8 bắt đầu – một tháng mà theo lịch sử thường gắn với các đợt điều chỉnh của Bitcoin. Bản thân Ali cũng không nói chắc chắn rằng giá sẽ sụp đổ. Anh ta viết: “Lịch sử không nhất thiết phải lặp lại, nhưng đây là một cấu trúc đáng để theo dõi.” Tôi thích cách diễn đạt đó vì nó không hứa hẹn một điều gì, nó chỉ nhắc cho chúng ta nhớ rằng mọi thứ trong thị trường này đều là xác suất. Năm 2021, tôi từng mua CryptoPunk #1234 với 2 ETH, khoảng 4,000 euro, vì bị cuốn hút bởi tính hiếm có và câu chuyện nghệ thuật phi tập trung. Giá giảm 40% chỉ sau một tháng. Tôi bán lỗ 1.2 ETH. Cảm giác cay đắng lúc đó dạy tôi một bài học: giá trị của một tài sản không giống giá trị của một cộng đồng. Sự hiếm có không phải là sự thanh khoản. Lạc lối rồi mới thấy đường – nhưng có những con đường được trải bằng đau đớn.
Giữa lúc toàn bộ các tín hiệu trên đều có vẻ ảm đạm, vẫn có một tiếng nói tích cực. Michaël van de Poppe, một nhà phân tích khá có tiếng, chỉ ra rằng Bitcoin có mối tương quan lịch sử với Nasdaq và chỉ số KOSPI của Hàn Quốc. Cuối tuần vừa rồi, Nasdaq tăng vọt và KOSPI đã bật lên tới 18% – một cú bật cực kỳ mạnh. Theo ông, lần cuối cùng mà Nasdaq và KOSPI cùng tăng như vậy, Bitcoin đã sau đó tăng lên đến $83,000. Ông kỳ vọng tuần đầu tháng 8 sẽ chứng kiến một nhịp phục hồi mạnh của Bitcoin như một phản ứng dây chuyền với sự hưng phấn của chứng khoán toàn cầu. Tôi không thể phủ nhận sức hút của lập luận này. Mối tương quan giữa Bitcoin và thanh khoản toàn cầu là có thật và đã hoạt động nhiều lần trong hơn một thập kỷ tôi quan sát thị trường. Nhưng tôi muốn đặt một câu hỏi: phiên bản $83,000 đó đến từ thế giới nào? Nó đến từ một thời điểm mà ETF giao ngay vẫn còn là một giấc mơ, và Phố Wall chưa thực sự cầm lái thị trường. Còn bây giờ, chúng ta có một lớp phái sinh dày đặc bao quanh Bitcoin, các quỹ hedge fund dùng nó như một công cụ phòng hộ rủi ro vĩ mô, và việc rút tiền khỏi một quỹ ETF có thể xảy ra chỉ trong một buổi chiều. Một cây nến xanh của KOSPI có thể kéo theo một nhịp hồi phục kỹ thuật, nhưng nó không đủ sức để xoá đi bốn tín hiệu giảm giá đang xếp hàng. Nói như một người đã từng bán CryptoPunk lỗ và học được cách chấp nhận sai lầm, tôi hiểu cảm giác muốn tin vào một kịch bản tăng giá đẹp đẽ. Nhưng thất bại hôm nay, bài học mai. Và đám đông càng đồng thuận về một hướng, thì biên độ biến động để thị trường đi ngược lại càng hẹp.
Vậy, chúng ta đang đứng ở đâu? Trên bàn cân là một FOMC vừa qua đi, chiến tranh Trung Đông có nguy cơ leo thang bất cứ lúc nào, dòng tiền ETF vừa đảo chiều, và một chỉ báo kỹ thuật đang nháy đỏ ở vùng tháng 8. Đối diện là một cú bật mạnh của chứng khoán châu Á, một lời hứa hẹn về một đợt risk-on mới. Trong kịch bản xấu, các mức hỗ trợ quanh $62,000 có thể bị quét nhanh hơn người ta tưởng. Trong kịch bản tốt, một cú phục hồi có thể xuất hiện trong ngắn hạn, nhưng nó sẽ thiếu nền tảng nếu dòng tiền vẫn tiếp tục rút ra. Trong một thị trường giảm, câu hỏi quan trọng nhất không phải là “giá sẽ về đâu”, mà là “tài sản của anh có an toàn không”. Tôi không có quả cầu pha lê, nhưng tôi có dữ liệu. Dữ liệu nói rằng các quỹ đang rút, xung đột đang nóng, và một tín hiệu kỹ thuật đang đỏ. Nếu anh đang nắm giữ, hãy tự hỏi bản thân anh xem anh có thực sự chấp nhận những rung lắc này hay không. Còn với tôi, sau tất cả những vòng xoáy của lịch sử, tôi đã chọn lắng nghe chính mình thay vì chạy theo tiếng hô của đám đông. Lạc lối rồi mới thấy đường. Nhưng lần này, tôi sẽ mang theo một tấm bản đồ được viết bằng câu chuyện của chính tôi, chứ không phải bằng những dòng tweet ồn ào.